ตำราพิชัยสงครามซุนวู บทที่ ๖ จริงลวง

บทที่ ๖ จริงลวง

ฝ่ายใดถึงสมรภูมิก่อน เป็นฝ่ายรอข้าศึก ฝ่ายนั้นไม่อิดล้า ฝ่ายใดถึงสมรภูมิทีหลัง อีกทั้งต้องรบอย่างฉุกละหุก ฝ่ายนั้นอิดล้า

กองทัพที่สันทัดในการสู้รบ จะเป็นฝ่ายบงการข้าศึก ไม่ยอมให้ข้าศึกบงการ พึงชักนำข้าศึกเข้าสู่พื้นที่กำหนด โดยหลอกล่อด้วยผลได้และสกัดมิให้ข้าศึกเข้าสู่พื้นที่กำหนด โดยขัดขวางด้วยผลเสีย

เพราะฉะนั้น ถึงข้าศึกกระปรี้กระเปร่า ก็ทำให้ข้าศึกอิดล้าได้ ข้าศึกอิ่ม หนำ ก็ทำให้ข้าศึกหิว-โหยได้ ข้าศึกตั้งมั่นในฐาน ก็ทำให้ข้าศึกเคลื่อนย้าย ได้ เพราะเราโจมตีจุดที่ข้าศึกต้องกอบกู้ (ช่วย)

กองทัพที่เดินทัพพันลี้ได้โดยไม่อิดล้า ก็เพราะเดินทัพในเส้นทางปลอดคน เวลา โจมตีเป็นต้องคว้าชัย ก็เพราะโจมตีในจุดที่ข้าศึกไม่สามารถป้องกัน ครั้งถึง คราวตั้งรับ สามารถตั้งรับอย่างมั่นคง ก็เพราะตั้งรับในจุดที่ (เรารู้ว่า) ข้าศึกต้องโจมตีแน่

กองทัพที่สันทัดในการบุกโจมตี ข้าศึกไม่รู้ว่าจะป้องกันอย่างไร กองทัพที่ สันทัดในการตั้งรับ ข้าศึกไม่รู้ว่าจะเข้าตีอย่างไร มันช่างวิเศษโดย แท้! วิเศษถึงขั้นไม่ปรากฏ 'ลักษณ์' มันช่างอัศจรรย์โดยแท้ อัศจรรย์ถึงขั้นไม่ปรากฏ 'เสียง' จึงสามารถกุมชะตากรรมของข้าศึกไว้ในกำมือ

กองทัพที่บุกโจมตี โดยข้าศึกไม่อาจต้านรับได้ ก็เพราะบุกโจมตีจุดอ่อนเปราะ ของข้าศึก ครั้งถึงคราวถอย ข้าศึกไม่อาจตามตีได้ก็เพราะถอยอย่างรวดเร็ว กะทันหัน ดังนั้น หากเราต้องการรบ ข้าศึกแม้สร้างป้อมสูงขุดคูลึก ยังต้อง ละทิ้งที่มั่นออกมารบอยู่ดี เพราะเราโจมตีจุดที่ข้าศึกต้องกอบ-กู้ (ช่วย) หากเราไม่ต้องการรบ แม้ขีดเส้นตั้งรับบนจุดที่กำหนด ข้าศึกก็ไม่มารบ ด้วย เพราะเราเบนเป้าโจมตีข้าศึก

ดังนั้น เรากำหนด 'ลักษณ์' ข้าศึกได้ แต่เราไร้ 'ลักษณ์' จึงสามารถรวมกำลังฝ่ายเรา แบ่งแยก
กำลังฝ่ายข้าศึก เรารวมเป็นหนึ่งข้าศึกแยกเป็นสิบ เท่ากับเราใช้สิบโจมตีหนึ่ง จึงสามารถสร้าง
สภาวการณ์ที่เรามีกำลังมากและข้าศึกมีกำลังน้อย กองทัพที่สันทัดในการใช้กำลังมากตีกำลังน้อย จะสามารถจำกัดกำลังฝ่ายข้าศึก

เราต้องการรบกับข้าศึกที่ใด ข้าศึกไม่รู้ ไม่รู้ จึงต้องป้องกันเกือบทุกแห่ง จุดที่ข้าศึกต้องป้อง-
กันยิ่งมาก กำลังข้าศึกในแต่ละจุดจะยิ่งน้อย เพราะฉะนั้น ข้าศึกป้องกันด้านหน้า กำลังทหารด้าน-
หลัง ก็เบาบาง ป้องกันด้านหลัง กำลังทหารด้านหน้าก็เบาบาง ป้องกันปีกซ้าย กำลังทหารทางปีก-ขวาก็เบาบาง ป้องกันปีกขวา กำลังทหารทางปีกซ้ายก็เบา บาง เมื่อต้องป้องกันทุกแห่ง กำลังทหารทุกแห่งจึงเบาบาง

กำลังทหาร (ข้าศึก) เบาบางอ่อนแอ เพราะต้องป้องกันทุกแห่ง กำลังทหาร (ฝ่ายเรา) หนาแน่นเข็มแข็ง เพราะสามารถทำให้ข้าศึกต้องป้องกันทุกแห่ง

เพราะฉะนั้น กองทัพที่สามารถคาดเวลาและสถานที่สู้รบล่วงหน้า แม้จะอยู่ไกล ห่างพันลี้ ก็สามารถทำศึกได้ ถ้าไม่สามารถคาดเวลาและสถานที่สู้รบล่วง หน้า ปีกซ้ายจะช่วยปีกขวาไม่ได้
ปีก ขวาก็จะช่วยปีกซ้ายไม่ได้ ด้านหน้าช่วยด้านหลังไม่ได้ ด้านหลังก็ช่วยด้าน หน้าไม่ได้ ยิ่งถ้าอยู่ไกลหลายลี้หรือหลายสิบลี้ จะทำอะไรได้ฤา ?

ข้าพเจ้าเห็นว่า แคว้นเยฺว่มีกำลังทหารมากมายก็จริง แต่หาเป็นประโยชน์กับ การชิงชัยไม่ ! จึงกล่าวกันว่า ชัยชนะนั้นสร้างขึ้นได้ กองทัพข้าศึกมีกำลังมหาศาลก็จริง แต่เราสามารถทำให้กอง-
ทัพข้าศึกต่อกรกับเราไม่ได้

ดังนั้น ต้องวิเคราะห์ เพื่อทราบจุดอ่อนจุดแข็งของแผนการ ต้องเคลื่อน ไหว เพื่อหยั่งรู้กฎเกณฑ์การเคลื่อนกำลังของข้าศึก ต้องกำหนด 'ลักษณ์' เพื่อทราบจุดเป็นจุดตาย และต้องสู้รบ เพื่อหยั่งรู้จุดอ่อนจุดแข็งของทั้งสองฝ่าย

สุดยอดแห่งการกำหนด 'ลักษณ์' ก็คือทำให้ (ฝ่ายเรา) ไร้ 'ลักษณ์' เมื่อไร้ 'ลักษณ์' ยอดจารชนไม่
อาจสืบสภาพ ผู้มีสติปัญญาจึงไม่สามารถวางแผน (รบกับเรา)

เพราะว่ากำหนด 'ลักษณ์' จึงอำนวยชัยแก่นักรบไพร่พล แต่นักรบไพร่พลหาดูออกไม่ คนทั้งหลายล้วนทราบ 'ลักษณ์' เหตุแห่งชัยของเรา แต่หารู้วิธีใช้ 'ลักษณ์' แห่งชัยชนะของเราไม่ ก็เพราะเรารบชนะโดยเปลี่ยน 'ลักษณ์' พลิกแพลงไร้ขอบเขต ไม่ซ้ำ 'ลักษณ์' เดิม

'ลักษณ์' แห่งกองทัพคล้ายน้ำ น้ำไหลโดยหลีกที่สูงลงที่ต่ำ กองทัพชนะโดยเลี่ยงจุดแข็งตีจุดอ่อน น้ำไหลตามสภาพพื้นที่ กองทัพชนะตามสภาพข้าศึก
เพราะฉะนั้น กองทัพไร้สภาวการณ์คงที่ ไร้ 'ลักษณ์' คงรูป กองทัพที่สามารถชิงชัยตามสภาพการเปลี่ยนแปลงของข้าศึก คือกองทัพแห่งเทพ

ธาตุทั้งห้าไม่มีธาตุใดชนะเสมอ (ธาตุทั้งห้าให้กำเนิดและข่มซึ่งกันและกัน) สี่ฤดูหมุนเวียนเคลื่อน คลาด กลางวันมีสั้นมียาว พระจันทร์มีเต็มมีเว้า